De VlinderstichtingVlindernet
Help de vlinders
Dé informatiesite voor alle in Nederland voorkomende dagvlinders en macronachtvlinders

Levenscyclus

Aan de uiteindelijke vlinder gaan een aantal stadia vooraf. Van eitje naar rups, van rups naar pop en van pop naar vlinder.
 

Eitje

De eitjes worden afgezet op waardplant, de plant die de rups prefereert. Vlindervrouwtjes zijn in staat om geschikte waardplanten te vinden omdat ze aan het uiteinde van hun pootjes een gevoelig orgaantje hebben waarmee ze suikers ongeveer 2000 keer sneller kunnen proeven dan een mens.
Een vrouwtje zet soms meer dan honderd of zelfs duizend eitjes af. De eitjes worden vaak afzonderlijk aan de plant vastgehecht, maar soms ook in groepjes. Er zijn ook soorten waarvan de vrouwtjes de eieren rondstrooien boven de vegetatie; de jonge rupsjes moeten dan zelf op zoek gaan naar de geschikte waardplant.
 

Rups

Als de rups uit zijn eitje kruipt wil hij maar één ding: eten. Tijdens zijn ontwikkeling moet de rups enkele malen vervellen omdat de huid niet meegroeit. Dit gebeurt meestal vier of vijf keer.
Rupsen kunnen gedurende het hele jaar en op allerlei plaatsen worden aangetroffen. Veel vlindersoorten zijn als rups aanwezig tussen april en september. Sommige soorten kunnen gemakkelijk gevonden worden in de tuin, parken of wegbermen. Veel tuinplanten worden door rupsen als voedsel gebruikt, zoals bijvoorbeeld kruisbloemigen, liguster en geraniums. Ook de hoekjes met ‘onkruid’, zoals brandnetel of haagwinde, zijn geschikt voor rupsen.
 

rups van de koninginnenpage
Foto: Izaak Vermeulen

 

Pop


pop van de atalanta
Foto: Koos van de Mortel
De laatste vervelling van de rups is anders dan alle voorgaande vervellingen: in plaats van een zachte rupsenhuid komt er een stevige pophuid tevoorschijn.
Veel rupsen verlaten vlak voor de laatste vervelling de waardplant om zich in of op de grond te verpoppen. Er zijn ook soorten die zichzelf vasthechten aan de waardplant; dit kan op verschillende manieren. Sommige soorten spinnen een zijdeachtige cocon, vaak tussen bladeren of achter schors. Er zijn ook soorten die zich binnen in de waardplant verpoppen.
Hoelang het popstadium duurt hangt af van de soort. Bij een groot koolwitje duurt het ongeveer twee weken.
 

Vlinder

Tenslotte barst de pop open en kruipt de vlinder naar buiten. De vleugels zijn nat en opgevouwen en de vlinder kan nog niet vliegen. Vanuit het lijf wordt bloed in de vleugels gepompt en krijgen de vleugels hun uiteindelijke vorm. De vlinder kan tijdens dit proces niet vliegen, en is dus erg kwetsbaar! Zodra de vleugels opgepompt zijn kan de vlinder vliegen en op zoek naar voedsel en een partner.
 

De levenscyclus van het groot koolwitje.

 

Laatste wijziging: 4 november 2008
eitjes van het groot koolwitje (Pieris brassicae)
Foto: Merel Jansson
Het vrouwtje van het landkaartje zet haar eitjes af in de vorm van korte kettinkjes (tot 10 eitjes per streng) onder brandnetelbladeren.
Foto: J.G. Pouw
rupsen van de kleine vos (Aglais urticae)
13 augustus 2006
Foto: Meint Mulder
rups van het groentje (Callophrys rubi)
Azelo - 26 juni 2008
Foto: Paul Jongejan
pop van de kleine vos
Foto: Hub Reumkens
pop van het groot koolwitje (Pieris brassicae)
Diever - 25 mei 2007
Foto: Meint Mulder
gehakkelde aurelia (Polygonia c-album)
Silvolde - 24 augustus 2008
Foto: Theo van der Kemp
hooibeestje (Coenonympha pamphilus)
Ommen - 11 augustus 2008
Foto: Johan Barth

De Vlinderstichting beschermt vlinders en libellenOp Vlindernet vind je alles over vlindersOp Libellennet vind je alles over libellen